HODOWCY

6 grudnia 2016 roku, zmarł Roman Pankiewicz - wybitny znawca, utalentowany hodowca oraz historyk koni arabskich. Miał 92 lata.

Kresowianin, urodzony w Kapłanowcach k. Grodna, gdzie ukończył Gimnazjum im.A.Mickiewicza. We wczesnej młodości – na początku II wojny światowej, wywieziony został wraz z matką na Syberię. – (..) “Pierwsza wywózka do Rosji była w lutym, druga w kwietniu 1940. – opowiadał w 2010 roku Monice Luft w wywiadzie dla polskiearaby.com  – Wtedy udało się mojej mamie uciec, tylnymi drzwiami, na bosaka, podczas gdy wuj raczył Rosjan wódką… Chcieliśmy przedostać się na stronę niemiecką. Ale zgarnęli nas z pociągu i wywieźli na Syberię. Tam spędziliśmy 6 lat; najpierw pracowałem w tajdze, przy wyrębie drzew, choć miałem dopiero 16 lat. (…) Wyjechaliśmy do sowchozu, zamienionym potem na konzawod – stadninę. Tam robiłem dosłownie wszystko, byłem i traktorzystą, i kombajnistą, i w kopalni pracowałem, i w oborze”.

Roman Pankiewicz wielokrotnie wracał we wspomnieniach do rodzinnego domu - do lat swojego szczęśliwego dzieciństwa. To tam ukształtowały się jego zasady, którym pozostał wierny do końca swojego długiego życia. Kiedy zabrakło ojca, matki, starszego brata (pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, w 138 Eskadrze RAF), który zginął 17.12.1942 roku, zawsze starał się wybierać właściwą drogę.

Po powrocie z ZSRR do kraju w 1946 roku, Roman Pankiewicz ukończył Liceum Rolnicze w Poznaniu i Szamotułach. W roku 1950 po tym jak nie został przyjęty na studia na  Akademii Rolniczej w Olsztynie podejmuje pracę zawodową w hodowli koni, z którą pozostał związany do końca swojego życia.

Dla hodowców i miłośników koni z całego świata Pankiewicz to symbol polskiej hodowli koni arabskich. Jego nazwisko na zawsze kojarzone będzie ze stadniną w Albigowej. To tam właśnie rozpoczął pracę z końmi arabskimi, jako młody asystent po ukończeniu szkoły rolniczej. Wcześniej odbył staż w Racocie, a po stażu był przez jakiś czas inspektorem w Wydziale Hodowli Koni WRN w Poznaniu. W latach 1951-1958 pracował w Państwowej Stadninie Albigowa począwszy od stanowiska asystenta, aż do zastępcy dyrektora. To właśnie w Albigowej na zawsze związał się z końmi czystej krwi arabskiej a  jego serce podbiła klacz Bałałajka, matka ikony światowej hodowli - ogiera Bask. Choć zawsze twierdził, że hodowcą Baska jest sam Stwórca, dla wielu z nas na zawsze pozostanie nim zawsze skromny, Roman Pankiewicz. Był nie tylko praktykiem; pracował najpierw w Racocie, następnie, w latach 50., w Albigowej, potem jeszcze w Michałowie – w latach 60., a wreszcie w Bogusławicach.  W drugiej połowie życia stał się  wybitnym popularyzatorem i teoretykiem hodowli, autorem wielkiej liczby artykułów poświęconych koniom czystej krwi, oraz siedmiu książek.

Zaprzeczał, gdy mówiło się o nim jako o hodowcy Baska. Twierdził, że hodowcą jest Pan Bóg. (...)”Jakby to było możliwe do uzyskania przez ludzi, to by dziesięć takich Basków chodziło. A gdzie ma pani drugiego? – mówił. Ale to on nadał Baskowi imię. – Starałem się zawsze, by konie miały krótkie, ładne nazwy, łatwe do tłumaczenia – opowiadał – bo już wtedy zaczynał się eksport. A Bask to dzielny mieszkaniec Kraju Basków w Hiszpanii. Jeden mój znajomy, który dużo podróżował, opowiadał, że Baskowie są bardzo pracowici. I tak koń został Baskiem”.

Mogłoby się wydawać, że człowiek, który wyhodował konie odnoszące spektakularne sukcesy (…) mógłby być niedostępny, dumny, a nawet pyszny – pisał wydawca Jego książki „Polska hodowla koni czystej krwi arabskiej 1918-1939″ Petroniusz Frejlich na jej obwolucie. – Nie, tego właśnie nie można powiedzieć o Romanie (…) zawsze jest skromny, życzliwy i przyjacielski”. W „Słowie wstępnym” do tegoż dzieła dodawał Adam Nałęcz-Sosnowski: „Podkreślam, że jest ono nieocenioną wartością, nie tylko dla obecnie żyjących, lecz również dla wielu następnych pokoleń przyszłych hodowców konia arabskiego. I właśnie szczególnie za to należy się Autorowi wdzięczność jego czytelników”.

W pierwszych latach po wojnie, kiedy odbudowa hodowli koni arabskich nie była jeszcze sprawą oczywistą, Roman Pankiewicz starał się doceniać wartość każdego rodu męskiego i każdej rodziny żeńskiej. Zdobyte przez lata pracy w Albigowej, a następnie w Michałowie doświadczenie, przerodziło się w pasję studiowania i analizowania rodowodów, śledzenia historii hodowli koni arabskich. Owocem tej pasji stały się Jego publikacje, z których biła znajomość tematu, rzeczowość, erudycja  oraz piękna polszczyzna. 

Nieco mniej znana niż praca w Albigowej pozostaje działalność Romana Pankiewicza w Michałowie w latach 1959 - 1967. Pomimo, że pozostawał zawsze w cieniu wybitnego hodowcy, jakim był Ignacy Jaworowski, to również w Michałowie Pankiewicz pozostawił po sobie trwały ślad, wprowadzając do stadniny jedyną wówczas  przedstawicielkę rodziny żeńskiej Selma or.ar.1865,  klacz Złota Iwa.  Złota Iwa 1958 (Arax-Cesima po Witraż) była córką klaczy Cesima 1949, która została wyeliminowana z Albigowej i sprzedana nadleśniczemu Jerzemu Mariańskiemu jako źrebna ogierem Arax. Po latach Roman Pankiewicz odnalazł tę klacz i doprowadził do jej zakupu przez Michałów. Złota Iwa okazała się bezcennym nabytkiem. Jest babką jednej z najwybitniejszych klaczy w historii Michałowa, Czempionki Świata i USA,  Zagrobli 1994 (Monogramm-Zguba po Enrilo), a jej krew reprezentują dziś w polskiej hodowli ogier Złoty Medal i jego syn Ptolemeusz.  Roman Pankiewicz przez wiele lat zabiegał o przywrócenie polskiej hodowli utraconych rodzin i rodów, w tym rodów męskich Ibrahima or.ar. i Bairactara or.ar. (...)”Bardzo walczyłem o zakupienie Nabora. Linia Skowronka, wiadomo. Gdy go zobaczyłem, byłem oczarowany, cudowna, biała głowa i przepiękne, czarne oczy, chrapy… I dali mi go, bo tyle się o niego nawojowałem. Zacząłem mu się przyglądać. Gdy do nas przyszedł, było już po sezonie stanówkowym i wszystkie klacze były pokryte. I po roku obserwacji stwierdziłem, że na córki Witraża on się nie nadaje. Przyjechał Jaworowski, i ja mu mówię: bierz tego ogiera, bo on się nada na córki Amurath Sahiba. I on poszedł i dał z nimi wspaniałe potomstwo. To był początek linii „E”. A u mnie się nie zasłużył, choć go sobie wymarzyłem. W Albigowej najlepsze potomstwo dał z wnuczką Amurath Sahiba, ale ogierek ten urodził się już po odejściu Nabora do Michałowa”.

Przez wiele lat Jego artykuły publikowały takie pisma branżowe jak Koń Polski, Koński Targ, Konie i Rumaki, Arabian Horse World, Araber Journal czy szczególnie Mu bliski Kurier Arabski. Nie tylko teksty o hodowli, ale także wspomnienia i polemiczne listy są barwne i żywe. Jego powiedzenie, że koń to kultura towarzyszy nam do dnia dzisiejszego. Wielokrotnie to Roman Pankiewicz tworzył opisy do katalogów Aukcji Janowskiej, które są dziś znakomitym źródłem informacji. 

W 1992 roku należał do grupy pasjonatów, którzy powołali do życia Polskie Towarzystwo Hodowców Koni Arabskich. Całe życie Roman Pankiewicz służył hodowcom prywatnym swoją ogromną wiedzą i doświadczeniem. Jego zaangażowanie i wielki zapał doprowadziły do wydania kilku fundamentalnych publikacji: "Siedmiu Wspaniałych" wydanych przez Joannę Grootings oraz "Rejestr polskich ogierów czystej krwi arabskiej użytych do hodowli w latach 1944-1993. Tom I 1944-1983", wydany przez Dionizego Szostka. 

Pasja historyka hodowli zaowocowała publikacją "Polska hodowla koni czystej krwi arabskiej w latach 1918-1939", wydaną przez Petroniusza Frejlicha oraz "Stadnina Koni Nowy Dwór" i "Stadnina Koni Albigowa" (współautor Krzysztof Pudyszak), wydanych przez Polskie Towarzystwo Hodowców Koni Arabskich. Tom II "Rejestru polskich ogierów czystej krwi arabskiej użytych w hodowli w latach 1944-1993" obejmujący lata 1983-1993 (współautor Agnieszka Mikulska) doczekał się wydania przez Stadninę Koni Michałów w 2004 roku. 

Ważną częścią dorobku Romana Pankiewicza było opracowanie trzech dodatków, obejmujących lata 1975-1978, 1979-1982 i 1983-1986, do pomnikowego dzieła Zdzisława Rozwadowskiego "50 years of breeding pure blood Arabian Horses in Poland in Their Genealogical Charts".

(...)”M.L. Napisał pan we wstępie do książki „Siedmiu wspaniałych”: Jestem wdzięczny losowi, że udało mi się spotkać w życiu tyle wspaniałych ogierów. Nie wiem, czy spotkałem tylu wspaniałych ludzi. Zabrzmiało to trochę gorzko…