OPINIE

"Wszystkie wystawione konie znalazły nabywców - wynik, którego w ostatnich latach nie udało się osiągnąć. Do Janowa wrócili także klienci i międzynarodowe zainteresowanie polską hodowlą. To ważny sygnał, że renoma Janowa Podlaskiego i polskiej hodowli koni arabskich może być skutecznie odbudowana. To efekt konsekwentnej pracy, dobrego zarządzania i przywracania  hodowli należnej jej pozycji przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi Stefana Krajewskiego i dyrektora KOWR Henryka Smolarza. Janów Podlaski znów jest na światowej mapie. I nie pozwolimy, by kiedykolwiek miał z niej zniknąć”. ( psl.org.pl) 

“Najlepsza aukcja od dekady. Konie z Pride of Poland sprzedane za milion euro” (Panorama Lubelska)

“Aukcja Pride of Poland w Janowie Podlaskim. Konie sprzedane za zawrotne kwoty” (Onet)

“My tym misiem otwieramy oczy niedowiarkom!" ( “Miś” 1980)

Ten słynny cytat z kultowej komedii “Miś” 1980 w reżyserii Stanisława Barei i jego filmowy kontekst to przedstawienie wielkiej słomianej kukły, która miała odpowiadać żywotnym potrzebom całego społeczeństwa. W zamyśle twórców i bohaterów filmu miał to być pretekst do krytyki marnowania publicznych pieniędzy na absurdalne, nikomu nie potrzebne inwestycje, z których nie było zysku, za to miały robić wrażenie. Dziś to powiedzenie stosuje się ironicznie do wszelkich chybionych przedsięwzięć, przerostów formy nad treścią, biurokratycznych pomysłów inwestycji realizowanych na pokaz, które mają zamknąć usta krytykom choć nie mają realnej wartości. 

W tym miejscu pragnę jasno powiedzieć - nie jestem przeciwnikiem aukcji w Janowie. Jednak jej ostatnie wcielenie- Pride of Poland 2026 kojarzy mi się właśnie z filmem “Miś”. Znając aukcję i jej kulisy od wielu lat w tym roku uświadomiłam sobie, jak bardzo ta impreza została  zawłaszczona przez politykę, że stała się karykaturą samej siebie. Już na etapie przygotowań mieliśmy przedsmak działań propagandowych ocierających się o śmieszność ale kampania odpalona tuż po zakończeniu aukcji to istna fabryka treści. Poniżej dla zilustrowania tej absurdalnej kampanii zestawienie wyników aukcji w Janowie z lat 2000-2026; 

Najlepsza aukcja od dekady! Serio ? Wynik jest ledwo średni a biorąc pod uwagę, że jest to 999 tys. euro za 16 koni to nijak się to ma do wyniku z roku 2015 kiedy to jeden koń został sprzedany za 1,350 mln euro, w roku 2020 było to 1,250  mln euro za jednego konia czy roku 2023,  kiedy za jedną klacz klient zapłacił 810 tys. euro. Jeszcze wyraźniej widać to na danych dotyczących średniej ceny uzyskanej za konia. Najdroższy koń tegorocznej aukcji to cena zbliżona do średniej z lat 2015, 2020 czy 2023.  Jeśli spojrzymy na te zestawienia chłodnym okiem to widzimy, że tegoroczny wynik możemy zaliczyć do pierwszej dziesiątki najsłabszych wyników w ciągu ostatnich 26 lat a średnia cena to pierwsza trójka od końca.  Skąd więc taka euforia w ogłaszaniu sukcesu? No właśnie z potrzeby politycznej propagandy.

Dawno już minęły czasy kiedy koń arabski był ”Rolls Roycem polskiego eksportu”. Na szczęście Polska posunęła się technologicznie mocno do przodu i nie musimy już hodować i sprzedawać koni po to, aby budżet państwa zasilić dewizami. Dziś hodowla koni arabskich w Polsce powinna pełnić zupełnie inną funkcję niż w czasach Gomółki. Niestety po tegorocznej Pride of Poland należy stwierdzić, że obecnie pozostający przy władzy politycy pozostali mentalnie w tamtych czasach. Owszem, możemy jako propagatorzy kulturowego znaczenia hodowli oraz restytucji polskiego konia arabskiego poczytywać sobie za sukces, że ci sami politycy przyjęli naszą narrację i mówią o konieczności zachowania tradycji polskiej hodowli, ba, nawet jej dziedzictwa! Jednak każde ich działanie temu przeczy, zamieniając imprezę w Janowie w wiejski festyn, którego główną atrakcją jest handel końmi. Już podczas pierwszych aukcji w latach 70. XX wieku dopuszczano miejscową ludność, która przez płot mogła popatrzeć jak wielcy tego świata za dolary kupują polskie araby. Wtedy to była nie lada atrakcja a dziś? Dziś aby zobaczyć aukcję na żywo należy zapłacić i to niemało. Można również obejrzeć transmisję w internecie za darmo. I cóż tam zobaczyliśmy w tym roku? 

Aukcja odbyła się w formacie, który pojawił się w roku 2018 i jest autorskim pomysłem ówczesnego organizatora Macieja Grzechnika. Tamta impreza została tak samo strollowana jak obecna jest sztucznie pompowanym sukcesem w mediach. Co ciekawe to co wówczas spotkało się ze sterowaną przez Trójjedynych fachowców krytyką, dziś jest już uznane za wysokiej jakości normę. Wszyscy pamiętamy jak obecny dziś członek zarządu Michałowa, Jerzy Białobok narzekał, że wystrój przypominal mu nocny klub. A tu proszę to co było złe w 2018 w 2026 jest już super! To jest typowy przykład jak punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. 

Organizatorzy w tym roku postawili wszystko na jedną kartę. Była pełna mobilizacja i wrażenie walki o przetrwanie. Wśród licznie zgromadzonych gości dominowali politycy, działacze, urzędnicy w delegacji, miłośnicy szukający sobie miejsca w branży i starzy druhowie Trójjedynych głównie z USA Najmniej było polskich hodowców skutecznie odsuwanych na bok. To zdominowanie janowskiej imprezy przez zagranicznych kooperantów jest kolejnym znakiem firmowym obecnej ekipy. Za publiczne pieniądze zatrudnia się zaprzyjaźnionych znajomków z zagranicy chyba jedynie z tego powodu aby rodacy jak najmniej dowiedzieli się o kulisach organizacji. Skąd my to znamy. Polturf czy coś w tym stylu się przypomina. A potem jak zmieni się władza to znów się obrażą i będą Polsce robili koło przysłowiowego pióra. 

 

Z wypowiedzi do mediów polityków, którzy stali się twarzami tej imprezy, przebija tak głębokie przekonanie o danej nam raz na zawsze wyjątkowości, że zastanawiam się skąd oni czerpią tę wiedzę. Pani marszałek Kidawa-Błońska oświadczyła nawet publicznie, że teraz budujemy nową markę polskiego konia arabskiego. Możliwe, że ma to związek z wcześniejszymi wynurzeniami ministra Krajewskiego na temat pure Polish, kiedy stwierdził, że pure Polish to tylko chwyt marketingowy z lat 80. Zawłaszczenie janowskiego wydarzenia przez polityków na skalę niespotykaną do tej pory powoduje wprost proporcjonalne obniżenie poziomu w sferze opowieści merytorycznej. Ktoś, coś, kiedyś, 200 lat historii, dolary, euro, cały świat nas podziwia, jesteśmy najlepsi, inni mogą się od nas uczyć albo jeszcze lepiej kupować. Tyle zostaje w przekazie medialnym. Ile w tym prawdy? A to już inna opowieść. 

Osobiście uważam, że obecność wysokiej rangi posłów i państwowych urzędników na aukcji koni to żenujący obraz upadku znaczenia polskiej hodowli państwowej. Żenujący z tego powodu, że ich nie interesuje rzeczywisty stan hodowli, tylko wykorzystanie sytuacji i pokazanie się na sowicie opłacanej z publicznych pieniędzy, nagłośnionej medialne imprezie, w celu pokazania własnemu elektoratowi, że “robimy, nie gadamy” - czyli odbudowaliśmy już hodowlę i prestiż Janowa Podlaskiego z  PIS-owskiej ruiny. Nie ma najmniejszego znaczenia czy to się stało rzeczywiście czy też nie. Mamy swoich ludzi, opłacone media, mamy przekaz dnia po aukcji i ciemny lud to kupi a przynajmniej próbujemy mu to wcisnąć; 

“Janów Podlaski odzyskał blask. Trzy lata pracy i udało się odbudować kluczową stadninę. Wszystkie wystawione na aukcji konie znalazły nowych właścicieli. By nigdy więcej nie trzeba było odtwarzać jakości naszych hodowli… trzeba wygrać wybory w 2027 roku. Pamiętajmy.” (profile fb posłów KO).

Swoją drogą ciekawe kiedy dowiemy się ile ta huczna impreza kosztowała. Z dostępnych na dziś informacji wynika, że KOWR w tym roku przekazał do Janowa 3,7 mln zł na organizację imprezy. Koszt organizacji technicznej to około 1,6 mln. Ciekawe na co poszło pozostałe 2 mln zł? Ciekawe jest również ile kosztowała osłona medialna tegorocznej imprezy bo że jest na bogato to widać w social mediach i zaprzyjaźnionych redakcjach.

Rolnicy z całą pewnością się ucieszą kiedy dowiedzą się, że KOWR wydaje milion euro po to aby sprzedać konie za milion euro. KOWR, który musi te pieniądze wycisnąć ze swoich dzierżawców czyli rolników, bo innych pieniędzy przecież nie posiada. 

“Pride of Poland od lat kojarzy się z wyjątkowymi końmi arabskimi i rekordowymi licytacjami. Tym razem jednak uwaga wszystkich skupiła się nie na klaczy czy ogierze, ale na… embrionie. Brzmi niedorzecznie? A jednak to oficjalna oferta jednej z najbardziej prestiżowych aukcji hodowlanych w Europie”. (INNPoland.pl)

Na perfekcyjnie skonstruowanej kampanii medialnej tegorocznej Pride of Poland długim cieniem kładzie się oferta sprzedaży embrionu. https://www.purepolishsociety.com/michalowski-embriomat-2026-s5990-n521 . Sprawa ta wywołała ogromne kontrowersje a po nagłośnieniu jej przez publikację dziennika Rzeczpospolita stała się dla organizatorów problemem wizerunkowym.  Jerzy Białobok (nazywany już w środowisku hodowców Embriobok) przedstawiał tę ofertę w sposób, który świadczy o kompletnym braku refleksji z jego strony w temacie handlu zarodkami. Polskie stadniny państwowe mają wpisaną jako podstawę swojego funkcjonowania jako strategiczne spółki Skarbu Państwa ochronę unikalnego materiału genetycznego, a sprzedaż jest jedynie działalnością uboczną wynikającą z selekcji hodowlanej.

“Kolejnym ministrom rolnictwa aukcja spędza sen z powiek, ale nie wiedzą, że Pride of Poland, podobnie jak cała polska hodowla koni, znalazła się w ślepej uliczce.U podstaw katastrofy leży błąd logiczny kolejnych ekip rządowych, które niezależnie od opcji politycznej uważają, że hodowla państwowa ma być opłacalna, a jak nie, to jest niepotrzebna. Według tej logiki zlikwidowano większość stadnin półkrwi i pełnej krwi.  Z tym błędem myślenia walczę od wielu lat. HODOWLA PAŃSTWOWA JEST PO TO ABY TRWAĆ. To jest bank genetyczny, który ma być chroniony i rozwijany, niezależnie od rynku. Celem hodowli państwowej nie jest aukcja i osiąganie rekordów cenowych. Aukcja jest jedynie najlepszym sposobem pozbycia się z hodowli nadmiaru koni, czyli jest elementem selekcji hodowlanej.“  (M.Grzybowski)

Zarząd Michałowa i organizatorzy znaleźli  się w trudnej sytuacji po nagłośnieniu oferty sprzedaży embrionu, ale stało się to wyłącznie na ich własne życzenie. Buta i arogancja z jaką  podchodzą do zarządzania państwową hodowlą doprowadziła do tego, że spada na nich fala krytyki. Przywoływanie przez Jerzego Białoboka w komentarzu dla Rzeczpospolitej faktu powszechnego stosowania embriotransferu w hodowli koni półkrwi oraz handlu embrionami na zagranicznych aukcjach jest wysoce nietrafione. To bezrefleksyjne naśladowanie innych krajów doprowadziło Michałów do utraty szerokiej palety rodów męskich a stadnina, która 20 lat temu była na światowym szczycie jest dziś już tylko “montownią” zagranicznej genetyki.  Trudno powiedzieć czy brak zainteresowania embrionem był efektem negatywnego odbioru tej oferty czy też sam pomysł był na tyle nietrafiony, że oferta była nieatrakcyjna.  Możemy jedynie wyrazić nadzieję, że w nadzorze nastąpi jakakolwiek refleksja w tej sprawie. 

Ryba psuje się od głowy to znane polskie przysłowie. Oznacza ono, że wszelkie błędy, kryzysy lub zepsucie w firmie , urzędzie czy państwie zaczynają się od szefów i osób rządzących. W przypadku zarządzania stadninami państwowymi jest to jak najbardziej trafne określenie. To, że stadniny są źle zarządzane widzi każdy kto ma choć trochę pojęcia o hodowli i rolnictwie. To, że w państwowych stadninach koni arabskich system nadzoru nie działa również widać. Jeśli w stadninach i nadzorze są od lat te same osoby, niezależnie od polityki, która zdaje się ich nie dotyczyć i te osoby wzajemnie się chronią to mamy układ wręcz mafijny. W stadninach dobrze zorganizowana grupa będąca w zmowie z urzędnikami nadzoru może w zasadzie przeprowadzić wszystko. Jeśli zarządy nie są rozliczane z efektów swojej pracy, tylko wręcz tłumaczone przez nadzór z ich nieudolności wymyślonymi czynnikami zewnętrznymi to o jakim nadzorze tu mowa. Najlepszym chyba przykładem naszego  rodzimego deep state są nierozłączni panowie dyrektorzy w Zespole Nadzoru Właścicielskiego KOWR: Sondij i Kabaciński. Wykonają każdą decyzję polityków, zablokują kogo trzeba, powołają kogo trzeba, udzielą absolutorium nieudolnemu zarządowi i dzięki temu trwają na dobrze płatnych stanowiskach bez żadnej odpowiedzialności. Jeśli dla dyrektora generalnego KOWR i ministra rolnictwa nie liczy się dobro państwowej firmy tylko przekaz medialny  to będzie osobiście przedstawiał milionową stratę jako sukces - bo w ubiegłym roku było to przecież cztery miliony. Fakt, że spółki Janów i Michałów wygenerowały stratę w wysokości około 10 milionów złotych w dwa lata, to jest dla ministra rolnictwa i dyrektora generalnego KOWR powód do ogłaszania sukcesu. PIS też zrobił przecież w sumie 10 milionów straty - któż tam dziś  pamięta, że w osiem lat. Straty stadnin są czterokrotnie większe niż w podobnym okresie za rządów PIS-u. Obecnie  słaba efektywność w gospodarstwach, wysokie koszty wynikające często z niekompetencji zarządów nie spędzają urzędnikom nadzoru snu z powiek. Dopóki parasol politycznej ochrony jest rozpostarty nikt się nie odważy skrytykować. W ten sposób snuta kłamliwa narracja o rekordowych cenach i największym sukcesie od dekady przerodziła się w “misia na miarę ich możliwości”. 

Prawie milion euro przeznaczony na  Pride of Poland to okazja dla polityków do wykorzystania jej dla własnych celów. Budowanie nowej marki, zachowanie dziedzictwa czy odbudowa marki polskiej hodowli w oczach świata, to bajki opowiadane na potrzeby krajowego marketingu politycznego. Dopóki jednak to urzędnicy pod nadzorem polityków będą nadzorowali polskie stadniny państwowe na realną  poprawę jakości polskiej hodowli nie ma co liczyć.  

Wszystkie 16 koni sprzedane! Czy to sukces ? Oczywiście! W Biedronce, kiedy jest promocja na cukier też sprzedają się wszystkie palety !