NOWOŚCI

6 grudnia 2016 roku, zmarł Roman Pankiewicz - wybitny znawca, utalentowany hodowca oraz historyk koni arabskich. Miał 92 lata.

Myśl o hodowli bywa powodowana osobistym zamiłowaniem do koni, bez względu na ich znajomość. Może to być wywołane cechami odziedziczonymi, względnie nabytymi.Cechy dziedziczne niekoniecznie muszą być przekazane przez bliskich krewnych, mogą one uśpione przebyć kilka generacji i znowu silnie wystąpić u hodowcy, którego ani ojciec ani dziadek z hodowlą koni nie mieli nic wspólnego. Częściej jednak zdarza się to przez jednego z rodziców zwłaszcza ojca pewną podstawę znawstwa czy zrozumienia koni, wytłumaczonego bezpośrednim zżyciem się z koniem. Niemniej jednak znam hodowców, którzy od dzieciństwa prawie nic z koniem nie mieli wspólnego, a z czasem, nabrawszy przez warunki sprzyjające zamiłowania do hodowli, doszli w życiu do dużych wyników. 

„Dość dużą rolę w Małopolsce odgrywała stadnina Władysława ks. Sanguszki (1803-1870) w Gumniskach. Właścicielem jej był syn Eustachego ks. Sanguszki ze Sławuty, młodszy brat Romana, zwanego Sybirakiem, który jako starszy odziedziczył Sławutę. Do Gumnisk od dawna przysyłano konie ze Sławuty (…). W 1836 roku Władysław ks. Sanguszko zaprowadził w Gumniskach księgę stadną, do której wpisywano stan posiadania stadniny. W roku założenia księgi figurowało w niej 9 matek, w 1842 – 19, 1843 – 25, a w 1866 tylko 9. Ogierów używano arabskich przeważnie ze Sławuty.”

Artykuł analizuje skutki ograniczenia torowych i innych prób funkcjonalnych oraz przesunięcia priorytetów selekcyjnych w kierunku pokazów eksterieru koni arabskich. Omówiono wpływ tych zmian na układ kostno‑mięśniowy, wydolność sercowo‑płucną, odporność i różnorodność genetyczną. Na podstawie literatury międzynarodowej i analizy porównawczej wykazano, że powrót do obiektywnych testów użytkowości, wprowadzenie systemów licencjonowania ogierów oraz zachowanie starych linii i „gniazd” krwi są kluczem do przywrócenia funkcjonalności rasy.

Skomplikowane losy polskich koni arabskich na przełomie XIX i XX wieku, które przetrwały rewolucję, dwie wojny światowe i upaństwowienie wraz ze zmieniającymi się koncepcjami hodowlanymi, pokazują  jak ważna jest konsekwentna praca polskich hodowców nad zachowaniem dziedzictwa dawnych stadnin kresowych. To niezwykłe trwanie w czasie i przenoszona z pokolenia na pokolenie wiedza oraz zamiłowanie do koni arabskich sprawia, że Polacy nadal mogą pochwalić się najstarszymi rodzinami żeńskimi w światowej hodowli. Obecnie w tym dziedzictwie pokoleń zacierają się podziały na hodowlę państwową i prywatną, choć to ta pierwsza ma z uwagi na ochronę państwa większą szansę na prowadzenie hodowli w kierunku zachowania rodzimych rodzin i rodów. 

Opublikowana pierwsza edycja artykułu wzbudziła wielkie emocje, przede wszystkim u uczestniczących w pokazie sędziów. Sprowokowało to mnie do przyjrzenia się bliżej relacjom z pokazu w Izraelu i okazało się, że również uczestnicy mieli wiele zastrzeżeń. Okazało się, że nie tylko ja uznałam za niemoralne rozgrywanie pokazu koni w kraju, który toczy wojnę z sąsiadem, dokonując zniszczeń i dopuszczając się czynów uznanych za ludobójstwo przez ONZ. 

We współczesnej, wspomaganej biotechnologią hodowli, rola ogierów w jej doskonaleniu jest decydująca. Inseminacja umożliwiła niemal nieograniczony wpływ pojedynczych, wybranych ogierów na hodowlę. Ogiery wyrastające ponad swoje stado, często wpływają także na populacje obce, a reproduktory zdolne do kontynuacji linii męskiej świadczą o sile i jakości danej hodowli.

Kiedy przyszła do mnie propozycja, abym opisała historię stadniny rodziny Abramowiczów w Sachnach, przyznaję, że nie miałam pomysłu gdzie szukać jakiejś nitki, która  doprowadzi do tej historii. Wydawało się to niemożliwe z uwagi na brak źródeł oraz namacalnych dowodów na jej istnienie i działalność. Poszukiwanie informacji szło dość opornie, a znalezienie śladów wyhodowanych w Sachnach koni  w rodowodach współczesnych koni arabskich graniczyło z cudem, tym bardziej że w Polsce na takie ślady nie natrafiłam. Jakież było więc moje zdumienie, kiedy podczas pierwszego pokazu Katara znalazłam w katalogu klacz, hodowli Aljassimya Farm, która w linii żeńskiej pochodzi wprost od klaczy Kadranka 1903, sprzedanej z Sachn hiszpańskiej komisji remontowej, która w latach 1906-1912 zakupiła w Sachnach grupę koni arabskich. I tak oto możemy po ponad 120 latach powrócić do Sachn, snując niezwykle piękną, barwną opowieść o minionych czasach, koniach arabskich i ich hodowcach.